«Γράμμα του Σταυρόγκιν» - Διερευνητική δραματοποίηση

 Διερευνητική δραματοποίηση με βάση το: «Γράμμα του Σταυρόγκιν» απόσπασμα από το έργο Αδελφοί Καραμαζώφ  F.Dostoevsky Βιβλίο Ο Μικρός Ήρωας εκδόσεις Κοροντζή σελ. 67-93 (δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Ρωσικός Αγγελιοφόρος το  1857)

v  Δημιουργία ατμόσφαιρας- Ευαισθητοποίηση

·         Μέσα στο ημίφως η ομάδα κινείται ανάμεσα σε διπλωμένα γράμματα, τα παρατηρεί από όποια στάση θέλει ( όρθια, καθιστή, οριζόντια ). Άραγε τι να κρύβουν;

·         Καθένας διαλέγει από ένα γράμμα, το ακούει, το μυρίζει , το αισθάνεται. Ξαφνικά γίνεται βαρύ, με δυσκολία μπορεί κάποιος να το σηκώσει.

·         Βρίσκω ένα μέρος να το αφήσω, ένα μέρος που θα μπορώ με ησυχία να το ανοίξω και να το διαβάσω.

·         Εκφράζω με το σώμα μου τα συναισθήματα που μου προκάλεσαν οι λέξεις που διάβασα.

·         Γράφω μια σκέψη κάτω από τη φράση που βλέπω.

·         Ήρθε η ώρα να το αποχωριστώ, χωρίς να το καταστρέψω. Φορώντας το αόρατο γάντι μου τοποθετώ  το γράμμα στο κέντρο της στο κέντρο της σκηνής χωρίς να με δει κανείς.

Τα γράμματα συγκεντρώνονται στο κέντρο της σκηνής.

Εμψυχωτής: Αναμνήσεις και σκέψεις τυλιγμένες ανακατεμένες σε έναν χώρο, μα και σε έναν άλλο… τον χώρο του νου .

Η ομάδα κάνει έναν κύκλο γύρω από τα γράμματα.

v  Επαφή με το αρχικό περιβάλλον – Επαφή με το έργο – Παρουσίαση μέσω αφήγησης – Παιχνίδι ρόλων

·         Κάθε παίκτης επιλέγει τυχαία ένα γράμμα και το διαβάζει δυνατά.

 «από μέρος του Σταυρόγκιν»

 «δεν μπορούσα να μην γράψω»

 «αποκαλύπτομαι»

 «τρομακτική η ανάγκη της τιμωρίας»

 «ο ένας πόνος αναπληρώνεται με έναν άλλον»

 «η κοινωνία δεν συγχωρεί»

Περίληψη: Γράμμα του Σταυρόγκιν προς τον Τύχωνα

Αφήγηση από όλα τα μέλη της ομάδας.

«Από μέρος του Σταυρόγκιν,

Εγώ ο Νικόλαος Σταυρόγκιν, απόστρατος αξιωματικός, έζησα στην Πετρούπολη, περνώντας άσωτη ζωή, χωρίς να βρω σ’ αυτή καμία ευχαρίστηση.  Κρατούσα εκεί τρεις κατοικίες. Καθόμουνα τακτικά σε ένα σπίτι με επιπλωμένα δωμάτια. Το είχε η Μαρία Λεβιδακίν. Τις άλλες τις είχα νοικιασμένες για βρωμοδουλειές. Στη μία δεχόμουνα μια κυρία που με αγαπούσε, η άλλη βρισκόταν στην οδό Γκοροχοβίγιαστην και δεχόμουν την καμαριέρα της. Οι νοικοκύρηδες μου, κρατούσαν ένα στενόχωρο δωμάτιο, τόσο στενό, που αναγκαζόντουσαν ν’ αφήνουν ανοιχτή την πόρτα που επικοινωνούσε με την κάμαρά μου. Ο άντρας με μεγάλη γενειάδα και μακριά ρεντιγκότα υπάλληλος σ’ ένα μικρό γραφείο έφευγε το πρωί και γυρνούσε το βράδυ. Η γυναίκα, ξήλωνε παλιά κουρέλια και τα γύρναγε από την ανάποδη, έλειπε κι αυτή συχνά, για να παραδίδει τη δουλειά της. Έμενα μόνος μου με το κοριτσάκι τους, τη λέγανε Ματριόσα .Η μητέρα της την αγαπούσε, μα την έδερνε πολύ.

Μια μέρα του Ιουνίου χάθηκε από το τραπέζι μου ένας σουγιάς, δεν τον χρησιμοποιούσα και βρισκότανε εκεί πάνω χωρίς λόγο. Εκείνη την ώρα η μητέρα είχε βάλει της φωνές στη Ματριόσα για κάποιο κουρέλι, κατηγορώντας τη πως το είχε πάρει για τις κούκλες της. Μόλις της είπα για το σουγιά αγρίεψε ακόμα περισσότερο και άρχισε να την ξυλοφορτώνει εκείνη την ώρα βρήκα τον σουγιά πάνω στο κρεβάτι μου, μα δεν το είπα, κάθε κατάσταση άθλια και πρόστυχη προκαλεί μέσα μου θυμό, μα και κάποια ανέκφραστη ηδονή. Όταν αργότερα βρέθηκε το κουρέλι κάτω απ’ το τραπεζομάντηλο, η μικρή δεν έκανε ούτε ένα παράπονο, κοιτούσε μονάχα σιωπηλή .Το έκανε επίτηδες και τότε την παρατήρησα καλύτερα ξανθούλα, με πανάδες, πρόσωπο πρόστυχο, με έκφραση παιδιάστικη και εξαιρετικά γλυκιά.

Όταν η τιμωρία του κοριτσιού πήρε τέλος, έβαλα τον σουγιά στην τσέπη του γιλέκου μου και τον πέταξα στο δρόμο μακριά, για να μην μάθει ποτέ κανείς πως τον είχα βρει. Ένοιωσα πως ήταν παλιανθρωπιά, μα αισθάνθηκα μια κάποια ευχαρίστηση. Βαριόμουνα πολύ εκείνον τον καιρό σε σημείο που θα μπορούσα να πάω να κρεμαστώ κι αν δεν κρεμάστηκα, είναι γιατί περίμενα πάντα πως θα γίνει κάτι, κι αυτό το κάτι το περίμενα σε όλη μου τη ζωή. Τότε ασχολήθηκα για λίγο με τη Θεολογία μα η πλήξη μου έγινε χειρότερη, όσο για τα πολιτικά μου φρονήματα, μου γεννούσαν τη διάθεση να βάλω φουρνέλα στις τέσσερις άκρες του κόσμου.

Δίπλα από το κύριο δωμάτιο που κρατούσα, έμενε ένας υπάλληλος με την οικογένεια του, με καλό παρουσιαστικό ,αλλά φτωχός. Μόλις είχε πάρει τον μισθό του-εικοσιπέντε ρούβλια, περπατώντας στον διάδρομο είδα την πόρτα ανοιχτή και στην καρέκλα αφημένη η ρεντιγκότα του υπαλλήλου, έχωσα το χέρι μου μέσα, είχα πραγματικά ανάγκη από χρήματα εκείνη τη στιγμή παρόλο που θα έπαιρνα σε λίγες μέρες χρήματα από το ταχυδρομείο .Είχα εκείνη την εποχή πολύ όρεξη για ποτό και κέρασα όλη τη βρωμοπαρέα μου. Ύστερα έκανα γούστο να καρφώνω  τα μάτια μου επάνω του, αργότερα όμως ούτε κι αυτό μου έκανε κέφι.

Ύστερα από τρεις μέρες, γύρισα στη Γκοροχοβίγια μόλις μπήκα στο δωμάτιο είδα τη Ματριόσα καθισμένη δίπλα στο παράθυρο, έραβε, τραγουδώντας με σιγανή φωνή. Κάθισα δίπλα της και παίρνοντας την στην αγκαλιά μου της φίλησα το χέρι. Άρχισε να γελάει σαν παιδί, στη συνέχεια ντράπηκε και ξαφνικά έγινε κάτι παράξενο, η μικρή έβαλε τα χέρια της γύρω από τον λαιμό μου και άρχισε να με φιλάει με θέρμη.  Το πρόσωπό της γέμισε έκσταση. Σηκώθηκα έξω φρενών κι εκείνη ταράχτηκε πολύ, το πρόσωπό της μου φάνηκε άξαφνα ηλίθιο. Είχε την πεποίθηση πως ήταν βαθύτατα ένοχη «σκότωσα τον θεό», έλεγε.

Την νύχτα εκείνη, χτυπήθηκα στην ταβέρνα, μα το πρωί ξύπνησα στο κύριο δωμάτιο, με είχε φέρει η Λιεβιαδκίν, μα αργότερα γύρισα στην Γκοροχοβίγια, εκείνο που με βασάνιζε ήταν πως φοβόμουνα και πως είχα συνείδηση ότι φοβάμαι. Γύρισα στο κύριο δωμάτιο και ξαπλώνοντας ένιωσα τέτοιο μίσος για κείνη που πήρα την απόφαση να τη σκοτώσω, τη σιχαινόμουνα που ρίχτηκε στο λαιμό μου. Γύρισα μέχρι τα μισά, μα στο κανάλι της Φοντάνκας το μετάνιωσα.

   Ξύπνησα κατά το μεσημέρι, ντράπηκα που θέλησα να γίνω φονιάς, ξεκίνησα για τη Γκοροχοβίγια, σαν έφτασα στην κάμαρα, βρήκα την καμαριέρα, τη Νίνα. Τούτη τη φορά ευχαριστήθηκα πολύ που την είδα. Στην άλλη γωνιά της κάμαρας, είδα τη Μαρτιόσα, δεν κρύφτηκε όπως την άλλη φορά.

Επέστρεψα στο κύριο δωμάτιο για δύο μέρες, βαριόμουνα αφάνταστα και αποφάσισα να φύγω για την Πετρούπολη.

Όταν όμως γύρισα στην Γκοροχοβίγια, να ξενοικιάσω την κάμαρα βρήκα την νοικοκυρά πολύ στεναχωρημένη, η Ματριόσα εδώ και δύο μέρες ήταν άρρωστη και είχε παραμιλητά στον ύπνο της «σκότωσα τον Θεό», έλεγε.

   Αποφάσισα να γυρίσω όταν θα έφευγε η μητέρα της, όπως και έκανα, κάθισα στο ντιβάνι, η Ματριόσα ήταν ξαπλωμένη στο σκοτεινό καμαρίνι, πίσω από ένα παραβάν, στο κρεβάτι της μητέρας της. Ξαφνικά η μικρή σηκώθηκε και φάνηκε στο κατώφλι της κάμαράς μου. Ήμουν τόσο χυδαίος που αισθάνθηκα χαρά καθώς την είδα να έρχεται εκείνη πρώτη. Τι ανανδρία φανέρωνε όλο αυτό και πόσο ντράπηκα !Είχε αδυνατήσει πολύ, σε λίγο σχημάτισα την ιδέα πως δε με φοβότανε. Άρχισε να κουνά το κεφάλι της, σα να με κατηγορούσε, άπλωσε απότομα τη γροθιά της και με φοβέρισε από τη θέση της. Ύστερα έκρυψε το πρόσωπό της με τα χέρια της κι έτρεξε προς το παράθυρο, γύρισα στην κάμαρά μου και κάθισα κι εγώ κοντά στο παράθυρο. Τότε είδα στο φύλλο του γερανιού μια μικρή κόκκινη αράχνη. Άκουσα όμως τα βιαστικά της βήματα και την είδα να βγαίνει από την πόρτα. Την ακολούθησα αμέσως και πρόλαβα να δω, πως έμπαινε σε μια μικρή αποθήκη δίπλα στον απόπατο. Κοίταξα το ρολόι, δεν καλοξέρω γιατί. Μου ήρθε στο νου πως κανένας δεν με είχε συναντήσει, έπρεπε να αποφύγω κάθε συναπάντημα. Κοίταξα ώρα πολλή από τη σκισμάδα, γιατί ήταν σκοτεινά , όχι όμως ολότελα σκοτεινά.. μ’ άλλα λόγια είδα ότι μου χρειαζότανε.

Ύστερα από τρεις ώρες ήμουνα με όλη τη βρωμοπαρέα και έπινα τσάι, ήμουν πολύ εύθυμος, μα παράλληλα ένιωθα όλη την ανανδρία και την ατιμία μου , όμως δεν ντρεπόμουνα γι’ αυτό. Είχα χάσει την αίσθηση του καλού και του κακού.

Είχα τέσσερα τα μάτια μου και περίμενα πως κάτι θα μου τύχει και στις έντεκα το βράδυ έτρεξε η κόρη του πορτιέρη από το σπίτι της Γοροχοβίγιας φέρνοντάς μου την είδηση πως η Ματριόσα κρεμάστηκε . Ακολούθησα το κορίτσι ,ήταν εκεί κόσμος πολύς και αστυφύλακες. Με ρωτήσανε λίγα πράγματα, όσο για την παρουσία μου στο σπίτι εκείνο το βράδυ, αυτή δεν την υποπτεύτηκε κανένας. Η υπόθεση λοιπόν δεν είχε συνέπειες.

Δεν ξαναγύρισα εκεί ολόκληρη τη βδομάδα κι όταν ξαναπήγα ξενοίκιασα το δωμάτιο με την πρόφαση πως στεναχωριόμουνα να φέρνω την Νίνα σε τέτοια κατοικία.

Κοιτάζοντας μια μέρα τη στραβοκάνα τη Μαρία Λιεβιαδκίνα  αποφάσισα άξαφνα να την παντρευτώ. Δεν ήταν ακόμη τρελή μόνο ηλίθια, κουρόπαρτη και κρυφά ερωτευμένη μαζί μου . Μόλις τελείωσε η τελετή του γάμου έφυγα για την επαρχία, όπου έμενε η μητέρα μου.  Ταξίδεψα στην Ανατολή, σ’ ένα μοναστήρι του Αγίου Όρους ,πήγα στην Αίγυπτο, ταξίδεψα στην Ελβετία και έφτασα στην Ισπανία και παρακολούθησα για έναν χρόνο μαθήματα στο Πανεπιστήμιο της Γοττίγγης.

Περνώντας από την Φραγκφούρτη πριν δύο χρόνια, είδα σε μια βιτρίνα ανάμεσα σε πολλές φωτογραφίες ,την εικόνα ενός νεαρού κοριτσιού που έμοιαζε εξαιρετικά με την Μαρτιόσα. Αγόρασα την φωτογραφία και την έβαλα πάνω από το τζάκι μου, ωστόσο δεν την κοίταξα ποτέ κι όταν έφυγα από την Φραγκφούρτη την ξέχασα.

Πέρυσι την άνοιξη καθώς περνούσα από την Γερμανία ξέχασα να κατέβω στον σταθμό που έπρεπε, το επόμενο τρένο θα έφευγε στις έντεκα το βράδυ, μου δείξανε ένα περίφημο ξενοδοχείο και εκεί κατά τις τέσσερις το απόγευμα έπεσα για να ξεκουραστώ. Τότε είδα ένα αλλόκοτο όνειρο, βρισκόμουνα μέσα σε έναν πίνακα του Κλώντ Λορραίν  «Άκις και Γαλάτεια», ήταν ένας μικρός μαγευτικός όρμος του ελληνικού αρχιπελάγους όπου οι άνθρωποι ξυπνούσανε και κοιμόντουσαν ευτυχισμένοι και αγνοί . Όταν ξύπνησα ένα συναίσθημα αδοκίμαστης ευτυχίας γέμισε την καρδιά μου κάνοντάς τη να πονάει. Έκλεισα ξανά γρήγορα τα μάτια διψώντας να βυθιστώ ξανά στο όνειρο, άξαφνα όμως μέσα στο ολόλαμπρο φως είδα ένα στίγμα σκοτεινό που πήρε τη μορφή μιας μικρής κόκκινης αράχνης. Πετάχτηκα επάνω, είχα δει τη μορφή της Ματριόσα, τέτοιον πόνο δεν είχα ξανανιώσει. Από τότε η οπτασία της φανερώνεται σχεδόν κάθε μέρα μπροστά μου. Έχω κι άλλες πολλές αναμνήσεις ακόμα χειρότερες, σκότωσα σε μονομαχία δύο ανθρώπους, φέρθηκα πολύ άτιμα σε μία γυναίκα και πέθανε από το κακό της. Έχω στη συνείδηση μου μια δηλητηρίαση με προμελέτη που πέτυχε και έμεινε άγνωστη. Όμως καμία από αυτές τις αναμνήσεις δεν μου ξυπνάει συναίσθημα παρόμοιο με τη θύμηση της Ματριόσα.

Δυο μήνες ύστερα από το θαυμαστό εκείνο όνειρο, μου ήρθε η διάθεση να ερωτευτώ ξανά στην Ελβετία. Μου ερχότανε πάλι η επιθυμία να κάνω ένα καινούριο έγκλημα, να γίνω με άλλα λόγια δίγαμος, όμως το έσκασα με τη συμβουλή μιας άλλης κόρης που της είχα φανερώσει πολλά. Της είπα πως δεν αγαπούσα καθόλου αυτή που ήθελα να πάρω και πως δεν μπορούσα να αγαπήσω ψυχή.

Έτσι πήρα την απόφαση να τυπώσω τούτα εδώ τα φύλλα σε τριακόσια αντίτυπα  και να τα κουβαλήσω μαζί μου στη Ρωσία.

Ξέρω ότι από την άποψη της ποινικής νομοθεσίας δεν έχω να πάθω τίποτα, μονάχος μου κατηγορώ τον εαυτό μου . Εκείνο που θέλω, είναι να με αντικρίζουμε όλοι όσοι την διαβάζουν όπως τους αντικρίζω και εγώ . Όσοι περισσότεροι είναι αυτοί τόσο το καλύτερο. Αν γινότανε ξανά κάποια έρευνα στα αρχεία της Πετρούπολης ίσως βρίσκανε κάποιο χνάρι, εγώ όμως δεν θα ταξιδέψω, θα καθίσω στο Σκβορεσνίκι, στο κτήμα της μητέρας μου, αν με γυρέψει κανείς θα παρουσιαστώ στη στιγμή».

                                                         Νικόλας Σταυρόγκιν

·         Δημιουργία θεατρικού – συζήτηση εκτός θεατρικού ρόλου – δημιουργία δράσης και στοχασμού νέου περιβάλλοντος –– διαμόρφωση της ιστορίας

v  Ο Σταυρόγκιν είχε το γνώθι της άσωτης ζωής του και συνειδητά δεν έβρισκε καμία ευχαρίστηση σ’ αυτή. Για ποιους λόγους δεν κατάφερε να την αλλάξει;

v  Κρατούσε τρείς κατοικίες. Τι μπορεί να σημαίνει αυτό για το κοινωνικό του επίπεδο και την προσωπικότητά του;

v  Για ποιους λόγους ο Σταυρόγκιν δεν αποκάλυψε την παρουσία του σουγιά;

v  Για ποιους λόγους ένιωσε ευχαρίστηση βλέποντας τη Ματριόσα να συνεχίζει να υποφέρει τον ξυλοδαρμό από την μητέρα της;

v  Εξαφανίζοντας τον σουγιά, πετώντας τον στον δρόμο τι συμπεραίνουμε για τον Σταυρόγκιν;

v  Πως μπορεί να ένιωσε η Ματριόσα την ώρα του ξυλοδαρμού της μπροστά σε ένα τρίτο άτομο;

v  Πόσο σημαντικό ρόλο αποτελεί το κοινωνικό υπόβαθρο των γονιών της Ματριόσα προς την αντιμετώπιση στο παιδί;

v  Γιατί η Ματριόσα μετά τις κατηγορίες και τους ξυλοδαρμούς δεν διαμαρτυρόταν;

v  Άραγε η μητέρα της Ματριόσα χτυπώντας τη άδικα ξεσπούσε πάνω της όλο τον κοινωνικό και βιοτικό της θυμό;

v  Πόσο καθαρή αντίληψη των άγριων σκέψεων και πράξεών του είχε ο Σταυρόγκιν;

v  Που μπορεί να αποδοθεί η ευχαρίστηση που ένιωθε κάνοντας ανήθικες πράξεις, αναγνωρίζοντας τες ως ανήθικες;

v  Που οφειλότανε η ανία και η βαρεμάρα που ένιωθε;

v  «κι αν δεν κρεμάστηκα είναι γιατί περίμενα πάντα πως θα γίνει κάτι κι αυτό το περίμενα σ’ όλη μου τη ζωή» Τι μπορεί να περίμενε ο Σταυρόγκιν στη ζωή του;

v  τι παρατηρούμε για τα πολιτικά του φρονήματα και πόσο αυτά μπορεί να επηρέασαν την ατομική του ζωή;

v  Κλέβοντας το μισθό του γείτονά του τι συμπεραίνουμε για τη σχέση του Σταυρόγκιν με το χρήμα και την εξουσία;

v  Τι συναισθήματα γεννούσε η Ματριόσα στον Σταυρόγκιν;

v  Θεωρείτε ότι ο Σταυρόγκιν ήθελε να προκαλέσει τη Ματριόσα παίρνοντάς τη στα γόνατά του; Γιατί αισθανόταν φόβο μετά από αυτό το γεγονός;

v  Τι συναισθήματα έτρεφε η Ματριόσα για τον Σταυρόγκιν;

v  Θα αποκάλυπτε ποτέ η Ματριόσα τις τρυφερές κινήσεις του Σταυρόγκιν προς αυτή;

v  Ποια ήταν η ψυχολογική κατάσταση του Σταυρόγκιν πριν τον φόνο;

v  Πως ένιωσε ο Σταυρόγκιν όταν η Ματριόσα σήκωσε τη γροθιά της και του επιτέθηκε με αυτή τη χειρονομία;

v  Τι μπορεί να εννοούσε η Ματριόσα λέγοντας : «Σκότωσα το Θεό»;

v  Η Ματριόσα έμεινε στην αποθήκη για αρκετή ώρα. Άραγε προκάλεσε με αυτόν τον τρόπο το θάνατό της;

v   Πως λειτούργησε ο γάμος με τη Μαρία Λεβιαδκίν στην ψυχολογία του Σταυρόγκιν;

v  Βρήκε λύτρωση στα μέρη που περιπλανήθηκε;

v  Πως λειτούργησε το όμορφο όνειρο που είδε;

v  Με τη δημοσίευση της γραπτής εξομολόγησης θα έβρισκε λύτρωση πραγματική ο Σταυρόγκιν;

·         Τεχνική : θέατρο Forum – Κοινωνική – Ηθική - Συναισθηματική  διάσταση

   Δύο παίκτες αναλαμβάνουν τους ρόλους της Ματριόσα και της μητέρας της αναπτύσσοντας μια υποθετική λογομαχία. Καθένας μπορεί να αναλάβει το ρόλο με ένα νεύμα.

·         Τεχνική: Η καρέκλα των αποκαλύψεων- Η ψυχοσύνθεση του Σταυρόγκιν

Ένας παίκτης αναλαμβάνει τον ρόλο του Σταυρόγκιν, οι υπόλοιποι παίκτες του υποβάλουν ερωτήσεις.

·         Τεχνική: Τούνελ της συνείδησης

Οι παίκτες δημιουργούν ένα τούνελ με μια λευκή μακρόστενη γάζα ένας παίκτης αναλαμβάνει τον ρόλο του Σταυρόγκιν ακούγοντας τις συνειδήσεις των υπόλοιπων παικτών.

·         Τεχνική: Παγωμένη εικόνα- Κοινωνική, Φαντασιακή κατάσταση

Η ομάδα χωρίζεται σε τρεις υποομάδες και δημιουργεί τρεις παγωμένες εικόνες-στιγμιότυπα από το δραματικό περιβάλλον της εξομολόγησης.

Οι υπόλοιπες υποομάδες περιγράφουν και αποσυμβολοποιούν τις υπόλοιπες παγωμένες εικόνες.

·  Τεχνική: Στοχαστική διερεύνηση- Γραφή και ανάγνωση σε ρόλο-οπτική γωνία-αξιολόγηση

Στοχασμός και γραφή πάνω στο γράμμα του Σταυρόγκιν, ανάληψη ρόλων και γραφή σύμφωνα με τις στάσεις, τις αντιλήψεις και τη φαντασία του κάθε παίκτη.

·         Διεξοδική διερεύνηση των θεματικών σκηνών

·         Σκηνική παρουσίαση του θέματος (σε θεατρικό ρόλο)

·         Συνολική αξιολόγηση (ομαδική- ατομική)

Σταυρούλα Καρτσακλη 

"Τ΄αγνάντεμα" - Παπαδιαμάντης

Παλτό που τη θλίψη της σκεπάζει η βροχή

Το σώμα σπαρταρά στις προσταγές του ανέμου  και αλλάζει κατεύθυνση σε κάθε θύμηση που επισκέπτεται το μυαλό  

Μόλις ανοίξει ο καιρός οι ηλιαχτίδες χαράζουν  στο κορμί τη προσμονή

Λειαίνουν τη πέτρινη κορμοστασιά και αφήνουν το πρόσωπο να πάρει ξανά τη πρώτη του μορφή

Μάγουλα λευκά και  χείλη κόκκινα σαν τις φράουλες

Δυο μάτια αχόρταγα σαν τα στήθη έφηβης που γεννιέται μέσα της ο έρωτας

Αδειάζουν  το γαλάζιο τους χρώμα  στη  θάλασσα

Υγρό χάδι η θάλασσα να στείλει στον αγαπημένο 

Νίκη Σαμίου

Ο Έρωτας στα χιόνια - Εργαστήριο Διερευνητικής Δραματοποίησης

   «Ο Έρωτας στα χιόνια», του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη

Αντικείμενα που χρησιμοποιούνται : Λευκή γάζα, παλιό  παλτό, άσπρες κόλλες Α4, κλάβες, Cdplayer

           I.    Α’ Φάση: Δημιουργία ατμόσφαιρας ομάδας

{ μουσική: }

   Οι ασκήσεις πραγματοποιούνται έπειτα από λεκτική καθοδήγηση του εμψυχωτή.

α) Άσκηση χαλάρωσης, παρατηρητικότητας, συγκέντρωσης της προσοχής, φωνή, γνωριμίας

Τα άτομα αρχίζουν να τεντώνουν  τα άκρα τους (αυχένα, ώμους, αγκώνες, χέρια, δάκτυλα, πόδια, γόνατα, πατούσες) σιγά σιγά σαν σε πρωινό ξύπνημα, παρατηρώντας ο καθένας τα μέλη του να απομακρύνονται από το κορμό. Καθώς τα σωματικά μέλη   ξεδιπλώνονται στο χώρο, όποιος θέλει μπορεί να συνοδέψει με κάποιο ήχο την κίνησή του. Καθώς περπατούν,  παρατηρούν τους άλλους, τον τρόπο που τα μέλη τους κινούνται και ανοίγονται στο χώρο καθώς  το πρόσωπό τους και την έκφρασή τους.

β) Άσκηση σωματικής κίνησης και έκφρασης

Η ομάδα περπατά ελεύθερα αλλάζοντας συχνά κατεύθυνση στο χώρο (αργά, γρήγορα, στις μύτες, στις φτέρνες κ.α.).

 { σταμάτημα της μουσικής και  χτύπημα από κλάβες }

Η ομάδα μένει  ακίνητη.

{ ήχος από καμπάνες, Χριστουγεννιάτικη μουσική }

  Η ατμόσφαιρα αλλάζει και γίνεται Χριστουγεννιάτικη.

γ) Άσκηση φαντασίας και μεταμορφώσεων

Τα άτομα ετοιμάζονται να βγούν στη πλατεία του χωριού να συναντήσουν τους φίλους και τους συγγενείς τους. Ντύνονται ζεστά  γιατί έξω το κρύο είναι βαρύ (μπουφάν , κασκόλ, μπότες κ.α. προτείνει η ομάδα), πίνουν ζεστό τσάι , καφέ, σοκολάτα για να ζεσταθούν .

δ) Άσκηση γνωριμίας

Αφού ετοιμάστηκαν, γνωρίζονται  με όποιον συναντούν (κάθε φορά και διαφορετικό) και με όποιο τρόπο επιθυμούν μέσα στην  χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα των ημερών .

{ σταμάτημα μουσικής }

Τα άτομα μένουν ακίνητα. Ο εμψυχωτής σκορπά  στο χώρο τις χιονόμπαλες, εισάγοντας το στοιχείο του χιονιού στο δραματικό περιβάλλον.

{ μουσική χριστουγεννιάτικη  }

στ) Καθοδηγημένος αυτοσχεδιασμός

 Ο καθένας  εμπλέκεται ατομικά ή σε ζευγάρια σε φανταστικό παιχνίδι με  αφορμή την ύπαρξη των χιονόμπαλων, ενώ ο εμψυχωτής ενισχύει λεκτικά τον αυτοσχεδιασμό.

{ σταμάτημα μουσικής }

Η ομάδα μένει ακίνητη. Ο εμψυχωτής την καλεί να κλείσει τα μάτια ώστε να αφουγκραστεί ο καθένας μέσα από το σώμα του, την κρύα χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα και τους άλλους γύρω του. Περιγράφοντας την κρύα ατμόσφαιρα, εισάγει το παλτό, εναποθέτοντας το στην πλάτη ενός ατόμου και καλώντας την ομάδα να το επεξεργαστεί.

{ μουσική χριστουγεννιάτικη }

Δράση

{ σταμάτημα μουσικής }

Η ομάδα μένει ακίνητη. Ο εμψυχωτής  τοποθετεί τη λευκή γάζα  με τέτοιο τρόπο, ώστε να σχηματίζει ένα δακτύλιο στο έδαφος και μέσα σε αυτόν τοποθετεί τις χιονόμπαλες. Πάνω σε αυτές εναποθέτει το παλτό. 

Ο εμψυχωτής  καλεί την ομάδα, αφού χόρτασαν το κρύο , το χιόνι, το  χριστουγεννιάτικο αυτό πρωινό, να επιστρέψουν στον κύκλο της ομάδας  διασχίζοντας το άσπρο απ’ το χιόνι σοκάκι και να βρούν τη θέση τους πάνω σε αυτό. Στο κέντρο του κύκλου βρίσκονται οι χιονόμπαλες και πάνω τους το παλτό.

          II.     Φάση: Γνωριμία με το αρχικό περιβάλλον

v   Επαφή με το ερέθισμα

 Τα άτομα αρχίζουν να έρχονται κοντά με το παλτό να το αγγίζουν, να το αφουγκράζονται, μπορούν  να το  αγγίξουν και να το ψάξουν.

Στο παλτό υπάρχει ένα κλειστό συστημένο γράμμα, στην εσωτερική τσέπη του, στο οποίο η ημερομηνία δε φαίνεται καθαρά λόγω της παλαιότητάς του, αλλά και γιατί έχει μουσκέψει από τη βροχή μαζί με το παλτό. Ο παραλήπτης είναι κάποιος κύριος Γιάννης (ο μπαρμπα- Γιαννιώς νεότερος) και στη θέση του αποστολέα το όνομα του γείτονα στο χωριό. Το γράμμα είναι το εξής:

“ Σου στέλνω αυτό το γράμμα, εκ μέρους της γυναίκας σου, για να σου μεταφέρω νέα της οικογενείας σου. Επιθυμεί να στα αναγγείλλει η ίδια, αλλά δυσκολεύεται αφού δεν ξέρει γράμματα. «Δεν πάνε 2 μήνες που μπαρκάρησες για τη Μασσαλία και ο γιατρός του χωριού μόλις μου ανακοίνωσε τα νέα για την, ανάστατη το τελευταίο καιρό, υγεία μου. Πόσο θα χαιρόσουν αν ήσουν εδώ και τον είχες ανταμώσει. Θα στα έλεγε αυτός όπως ακριβώς τα είπε σε εμένα. Δε βαστώ να μιλώ από  δάκρυα χαράς. Δε θα σε ταλαιπωρήσω άλλο.  Η υγεία μου είναι ασθενική , αλλά αυτή τη φορά είναι ένα παιδί που σαλεύει μέσα μου και ταράζει τα σωθικά μου. Το παιδί μας. Πόσο το περιμέναμε αυτό το παιδί. Δεν είσαι εδώ για να το χαιδέψεις παρά αφουγράζεσαι  τα φουρτουνιασμένα κύμματα και μελετάς τους χάρτες του ουρανού για να χαράξεις την ταραγμένη πορεία σου. Ανησυχώ για σένα αλλά τώρα ανησυχώ και ευγνομονώ συνάμα το Θεό για το παιδί μας. Σε περιμένουμε να γυρίσεις να μας επισκεφθείς  όπως πάντα, γεμάτος νέες ιστορίες για τις θάλασσες και τα μυστικά της.»

    ΙΙΙ. ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ – ΝΕΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

v  Πρώτες επισημάνσεις για την εξέλιξη της ιστορίας

   Ο εμψυχωτής ρωτά για πληροφορίες γύρω από την προέλευση του παλτού:

- Τι γυρεύει εκεί , μακριά από τον ιδιοκτήτη του, στη μέση του χειμώνα;

- Τι μαρτυρά για την πολιτισμική επαγγελματική ταυτότητα του ιδιοκτήτη;

- Αυτός που το φορούσε ήταν άντρας ή γυναίκα;

- Ποιός μπορεί να το άφησε εκεί και γιατι;

- Τι μπορούμε να κάνουμε τώρα που βρέθηκε στο δρόμο μας;

Συζήτηση και συνόψιση των νέων στοιχείων που προέκυψαν γύρω από την προέλευση του παλτού και την ιστορία που ξεδιπλώνεται από το γράμμα. Ο εμψυχωτής προτρέπει την ομάδα να ταξιδέψει για να παραδώσει το γράμμα που για κάποιο λόγο έμεινε στο παλτό και δεν έφτασε ποτέ στον παραλήπτη,  ώστε να του μεταφέρουν τα ευχάριστα νέα.

v  Δημιουργία δράσης και στοχασμού

α) Καθοδηγημένη φαντασία

Τα μέλη της ομάδας γίνονται ναυτικοί και ταξιδεύουν στο λιμάνι της Μασσαλίας για να βρούν τον παραλήπτη του γράμματος να του παραδώσουν το γράμμα. Ετοιμάζουν το καράβι, παίρνουν κυάλια, ετοιμάζουν τους χάρτες, αποχαιρετούν τις οικογένειές τους για το ταξίδι.

β) Παγωμένη εικόνα – Θέατρο Φόρουμ

Τα άτομα χωρίζονται σε ομάδες, πιθανόν ανάλογα με τη δουλειά που είχαν αναλάβει ως ναυτικοί και αναλαμβάνουν να δημιουργήσουν δράσεις που καταλήγουν σε παγωμένες εικόνες με θέμα  τη ζωή τους στη θάλασσα. Δράσεις αυτοσχεδιαστικές που συνθέτουν σταδιακά μία εικόνα.  Κάθε φορά η μία ομάδα λειτουργεί ως θεατής για την άλλη. Τα μέλη της ομάδας θεατών μπορούν, αφού σχηματιστεί η εικόνα, να παρέμβουν και να τη μετασχηματίσουν.

γ) Ανίχνευση της σκέψης

Ο εμψυχωτής ρωτά τα «κομμάτια» των εικόνων για να μάθει βαθύτερες σκέψεις και συναισθήματα.

Η ομάδα κατεβαίνει στο λιμάνι για να βρεί τον παραλήπτη. Τον αναζητά στους ναυτικούς στο λιμάνι.

δ) Ο εμψυχωτής σε ρόλο  ναυτικού.

Τους ρωτά αν ψάχνουν κάποιον. Τους απαντά, ότι πάει καιρός από το τελευταίο ταξίδι του και ότι δε μπαρκάρει πια. Αν θέλουν να τον βρούν πρέπει να τον ψάξουν στο χωριό. Λίγο πρίν φύγει, τους συμβούλεψε να τον παροτρύνουν  να τους πει ιστορίες από τη θάλασσα  καθώς είναι πολύ καλός αφηγητής μετά από τόσες περιπέτειες που έχει ζήσει..

ε) Συγγραφή ημερολογίου

Ο καθένας γράφει ή ζωγραφίζει μία σελίδα για το ναυτικό ημερολόγιό  του, την πιο τρελή περιπέτεια που έζησε στο ταξίδι του στη θάλασσα ή τη στιγμή που δε θα ξεχάσει ποτέ. Τις παρουσιάζουν μόλις φθάσουν στο χωριό.

Η ομάδα φθάνει στο χωριό και αναζητά τον παραλήπτη του γράμματος.

στ) Ο εμψυχωτής σε ρόλο κατοίκου του χωριού

Ο εμψυχωτής μπαίνει σε ρόλο κάτοικου του χωριού. Ο κάτοικος παίρνει το γράμμα, το διαβάζει και καταλαβαίνει ότι πρόκειται για την ιστορία του μπαρμπα-Γιαννιού. Τους αναφέρει, λοιπόν, ότι πάει πολύ καιρός από τότε που γεννήθηκε αυτό το παιδί και ο Γιάννης, στο όνομα του παραλήπτη, είναι πλέον  «μπαρμπα-Γιαννιώς». Συνεχίζει , « Ο μπαρμπα-Γιαννιώς ο Έρωντας» . Πρότεινε να κάτσουν μαζί του στο καφενείο του χωριού για να τους πει την ιστορία του μπαρμπα-Γιαννιού. Τους είπε για τα ταξίδια του, τις ιστορίες του από τα λιμάνια, για το θάνατο της γυναίκας του και του παιδιού του, για το γυρισμό του στο χωριό και τη θλίψη του για τα μαντάτα  της οικογένειάς του. Τους είπε για τη ζωή του στο χωριό, για το σοκάκι και τα τραγούδια του, για τη γειτόνισσα και τον καημό του. Τους άφησε λέγοντας:  «Kαι είχε πέσει εις τον έρωτα, με την γειτόνισσαν την Πολυλογού, διά να ξεχάση το καράβι του, τας Λαΐδας της Mασσαλίας, την θάλασσαν και τα κύματά της, τα βάσανά του, τας ασωτίας του, την γυναίκα του, το παιδί του. Kαι είχε πέσει εις το κρασί διά να ξεχάση την γειτόνισσαν».

Θεατρικές τεχνικές που μπορεί να ακολουθήσουν :

α) Συλλογικός χαρακτήρας του μπαρμπα-Γιαννιού-

Με λεκτική καθοδήγηση από τον εμψυχωτή, κάθε μέλος της ομάδας μπαίνει στο ρόλο του μπαρμπα-Γιαννιού. «Μία νύχτα που επιστρέφει μεθυσμένος από το κρασί στο σπίτι μονολογεί σκέψεις φωναχτά, άλλοτε για τη γυναίκα του, άλλοτε για το παιδί του, άλλοτε για τη γειτόνισσα. Βυθισμένος στη μέθη, αυτή που κρατά ζωντανές τις αναμνήσεις του, σαν τους είχε μπροστά του. Εκεί, στο χιονισμένο σοκάκι. Μπροστά του. Ολοζώντανους». Με το άγγιγμα του εμψυχωτή κάθε άτομο μπορεί να πει χωρίς να βγεί από το ρόλο τις σκέψεις του στους άλλους.

β) Καρέκλα αποκαλύψεων για το μπαρμπα-Γιαννιώ και τη γειτόνισσα  ή για άλλους ρόλους που η ομάδα θα έχει επιλέξει

γ) Περίγραμμα των χαρακτήρων 

δ) Διάδρομος της συνείδησης

 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Ο εμψυχωτής έρχεται με  την ομάδα σε κύκλο και στη μέση τοποθετεί το παλτό και το γράμμα. Τους καλεί να χαλαρώσουν το σώμα τους και παρατηρήσουν  το παλτό και το γράμμα. Ύστερα να φέρουν στις σκέψεις τους τις περιπέτειες που πέρασαν στη θάλασσα, τη γνωριμία τους με το χωριό και τους κατοίκους του. Τη ζωή του μπαρμπα-Γιαννιού.

Στη συνέχεια, να νιώσουν το σώμα τους να ζωντανεύει, μέσα στο κρύο του χειμώνα, και το αίμα τους να κυλάει και να τους ζεσταίνει, να τους φέρνει κοντά. Τώρα, αφού ανοίξουν  τα μάτια, μπορούν να κοιτάξουν ξανά το παλτό και αυτό τώρα δε θα μοιάζει το ίδιο. Μπορεί ο καθένας να βρεί το δικό του σημείο πάνω στο παλτό και να το αγγίξει, να το μυρίσει, να το γνωρίσει και να το αποχαιρετήσει.

Στη συνέχεια, μπορεί ο καθένας να κόψει ένα κομματάκι από το γράμμα και να το κρατήσει για πάντα μαζί του.

Στη θέση του γράμματος του μπαρμπα-Γιαννιού μπορεί ο καθένας να βάλει ένα δικό του γράμμα για μια δική του ιστορία που συνέβη κάποτε, κάποια περασμένα αλλά όχι ξεχασμένα Χριστούγεννα …

       

 Νίκη Σαμίου

 

Πες τα όλα στον περιπτερά!!

Στο σημερινό εργαστήριο (4.02.2012), μας ανατέθηκε μία μικρή εργασία για την επόμενη φορά. Θα κάνουμε κάποιον αυτοσχεδιασμό, όμως θα πρέπει να έχουμε σκιαγραφήσει τον χαρακτήρα που θα επιλέξουμε και να γράψουμε κάποια πράγματα για εκείνον.

Κοινό στοιχείο για όλους μας, είναι ότι μένουμε στην ίδια γειτονιά, στην ίδια πολυκατοικία και ψωνίζουμε όλοι από τον περιπτερά της γειτονιάς μας, ο οποίος, όμως, έχει ένα μικρό ελάττωμα…είναι πάρα πολύ κουτσομπόλης! Συμφωνήσαμε να στείλουμε όλοι την αναλυτική περιγραφή του χαρακτήρα μας στον περιπτερά (κατά κόσμον Γιώργο), έτσι ώστε να γνωρίζει πράγματα για εμάς. Όμως θα ήταν καλό για να ξέρουν όλοι τους γείτονές τους, να γράψουμε σε αυτή την ανάρτηση, ως σχόλιο, λίγα πράγματα για το ποιοι είμαστε.

Για να μπορέσετε να σχολιάσετε, είτε θα γίνετε μέλη τους ιστότοπου, είτε μπορείτε να κάνετε επιλογή ως Ανώνυμος χρήστης, όμως μην ξεχάσετε να γράψετε το όνομά σας, για να ξέρουμε ποιος είναι ποιος!

Ας συστηθούμε λοιπόν…

«Ο μύθος της Πανδώρας»-Διερευνητική δραματοποίηση-Σχέδιο εργασίας

Χώρος:  σχολική αίθουσα

Χρόνος:  150’(2 1/2 ώρες )

Ηλικία παιδιών: 9 ετών (Γ’ Δημοτικού)

Υλικά:  πανιά, cd με μουσική, πήλινο αγγείο, μαρκαδόροι, πηλός, χαρτί του μέτρου, κόλλες Α4, μολύβια

Στόχοι

•  Η αξιοποίηση της διερευνητικής δραματοποίησης  στο μάθημα της ιστορίας της Γ’ Δημοτικού με σκοπό τα παιδία  να έρθουν σε επαφή με τους σημαντικότερους ελληνικούς μύθους
• Να γνωρίσουν το μύθο της Πανδώρας
• Να κατανοήσουν την έννοια του χώρου, χρόνου, και της αλλαγής
• Να εξερευνήσουν τις δυνατότητες που τους δίνει το σώμα τους
• Να αναπτύξουν δεξιότητες  μη λεκτικής επικοινωνίας
• Να δημιουργήσουν λόγο, προφορικό και γραπτό ανάλογα με τις κοινωνικές τους περιστάσεις
• Να μάθουν να επικοινωνούν και να συνεργάζονται με τα μέλη της ομάδας

Λίγα λόγια για τον μύθο……Στο Έργα και Ημέρες ο Ησίοδος 7^ος/8^ος αιώνας π.Χ. αναφέρει ότι ο Δίας θύμωσε τόσο πολύ όταν έμαθε ότι ο Προμηθέας έδωσε τη φωτιά στους ανθρώπους όπου διέταξε τον Ήφαιστο να φτιάξει από χώμα και νερό ένα ανθρώπινο πλάσμα. Έτσι λοιπόν έγινε έφτιαξε μια γυναίκα εκπληκτικής ομορφιάς που είχε όλες τις χάρες των θεών για αυτό και ονομάστηκε Πανδώρα. Ο Δίας της έδωσε να πάρει μαζί της και ένα μεγάλο πιθάρι-αποθηκευτικό αγγείο όπου είχε μέσα δώρα για τους ανθρώπους και την έστειλε στον Προμηθέα. Ο Προμηθέας (ο «Προνοητικός») κατάλαβε ότι κάτι είχε μηχανευτεί ο Δίας και δεν την δέχτηκε και συμβούλεψε τον επιπόλαιο αδερφό του τον Επιμηθέα (ο «Όψιμα» σκεπτόμενος) να προσέχει τα απροσδόκητα δώρα. Ο Ερμής, μεσολαβητής θεών-ανθρώπων, έφερε την Πανδώρα στον Επιμηθέα και εκείνος μαγεμένος με την ομορφιά της την δέχτηκε. Η Πανδώρα είχε όμως ένα ελάττωμα, την περιέργεια, έτσι άνοιξε το πιθάρι και από μέσα απελευθερώθηκαν όλα τα δώρα εκτός από ένα, την ελπίδα. Άλλα τι ακριβώς περιέχει το αγγείο; Και τι να σημαίνει η απελευθέρωση του περιεχομένου του; Συμφωνά με τον Ησίοδο το δοχείο περιείχε όλα τα δεινά, εκτός από την ελπίδα, τα οποία έπληξαν τον κόσμο. Ωστόσο κατά το Βάριο (έναν αφηγητή μύθων που ανήκει στο 2^ο αι. μ.Χ.), το αγγείο περιείχε όλα τα καλά τα οποία ξεγλίστρησαν από την ανθρωπότητα και παρέμεινε μόνο η ελπίδα. Ποια εκδοχή είναι σωστή ή όχι δεν έχει αναφερθεί, οπότε αυτό μας βοηθά μέσω της διερευνητικής δραματοποίησης, να δώσουμε την δική μας εκδοχή στο μύθο…

Τι είναι μύθος; Σύμφωνα με την αρχαία ελληνική έννοια της λέξης, σημαίνει Λόγος, Ομιλία, Διήγηση και με το πέρασμα του χρόνου απόκτησε ένα ευρύτερο φάσμα σημασιών. Στο τέλος καταλήγει να σημαίνει την πλαστή διήγηση, δημιούργημα της φαντασίας, αντίληψη που κυριαρχεί και σήμερα πολύ στον κόσμο. Όμως ας έχουμε υπόψη την αρχική έννοια δηλ. ότι ο Μύθος είναι Λόγος, μια Διήγηση που μεταδίδεται από στόμα σε στόμα. Μύθους συναντάμε σε όλους τους λαούς της γης. Φαίνεται ότι αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο  στην εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού. Η μυθική ιστορία διαδραματίζεται σε ένα χώρο-χρόνο πέρα της κοινής ανθρώπινης εμπειρίας. Η Μυθολογία είναι το σύνολο των μύθων που ανήκουν σε μια συγκεκριμένη παράδοση ενός λαού (θρησκευτική-ηρωική κλπ). Ακόμα σημαίνει την επιστήμη μελέτης των μύθων.

Στάδια ανάπτυξης

Α. Δημιουργία ατμόσφαιρας ομάδας(διαμόρφωση σκηνικού χώρου- ασκήσεις χαλάρωσης-παρατηρητικότητας )Διάρκεια 20’

Από τη σχολική αίθουσα έχουν απομακρυνθεί τα θρανία ή επειδή δεν είναι τόσο εφικτό μπορεί να δημιουργηθεί ένα «Π» σαν σχήμα για να υπάρχει κενός χώρος στη μέση. Μπορούμε πάνω στα θρανία να ανεβάσουμε τις καρέκλες και να τα σκεπάσουμε με πανιά ώστε να οριοθετείται ο χώρος και να δίνεται προσοχή στο κέντρο του χώρου, όπου θα έχει τοποθετηθεί  πάνω σένα μικρό ύψωμα (ίσως ξύλινο καφάσι) καλλυμένο με πανί, ένα πήλινο αγγείο. Στη βάση του θα έχει τοποθετηθεί μια ταμπελίτσα με το όνομα «Πανδώρα».

-Μόλις μπαίνουν τα παιδιά στη τάξη μπορούν να διαλέξουν να καθίσουν σένα σημείο του χώρου  και με το βλέμμα τους μόνο να παρατηρήσουν το σημερινό τους επισκέπτη, χωρίς να το αγγίξουν.

-Έπειτα προτρέπουμε τα παιδιά να κλείσουν τα μάτια τους έχοντας κρατήσει στη μνήμη τους την τελευταία εικόνα που είδαν μπροστά τους.

-Καθώς η εικόνα χάνεται στο σκοτάδι, μια άλλη αίσθηση έρχεται να κάνει αισθητή την παρουσία της. Είναι η ακοή…αυτή η κυρία μας βοηθά να ακούμε κάθε λογής ήχους, ήχους δυνατούς, παράξενους, σιγανούς. Να! όπως τώρα ακούγεται…..π.χ. γέλια παιδιών από τη διπλανή αίθουσα. Αν εντόπισες και εσύ κάποιον ήχο μην μας το αποκαλύψεις αμέσως. Απλά σήκωσε το χέρι σου ή κάποιο άλλο μέλος του σώματος σου και με το άγγιγμα μου…μπορείς να μας το αποκαλύψεις.

-Καθώς συνεχίζουν να έχουν κλειστά τα μάτια μπορείς να πεις…Ω! σαν κάτι να ακούω που σιγά σιγά αρχίζει να δυναμώνει είναι μια μουσική που με καλεί, με καλεί να σηκωθώ από το πάτωμα στην όρθια θέση. Και Ναι!αυτή η μουσική είναι μαγική και αρχίζει και κουνά κεφάλι, χέρια, παλάμες κοκ, κίνηση προς τα κάτω.

-Τα παιδιά κινούνται ελεύθερα στο χώρο με το ρυθμό της μουσικής προσέχοντας το σημερινό επισκέπτη, μόλις σταματήσει η μουσική το βλέμμα τους στρέφεται στο αγγείο.

-Μόλις σταματήσει η μουσική απ’τό σημείο που βρίσκονται, κάνουν ένα βήμα προς το αγγείο, αλλά δεν πρέπει να το αγγίξουν

-Κάνουν το ίδιο με 3 και 10 βήματα. Αν κάποιος αγγίξει το αγγείο γίνεται σκιά του εμψυχωτή και πρέπει η ομάδα να βρει έναν τρόπο να τον ελευθερώσει…

-Σταματά η μουσική, μένουμε ακίνητοι, μόλις ακουμπάω κάποιον αρχίζει να περιγράφει το αγγείο, τον σταματάω όπου θέλω και συνεχίζω στον επόμενο…

Β. Γνωριμία με το αρχικό περιβάλλον (παρουσίαση κινήτρου, εισαγωγή στο δραματικό περιβάλλον-αφήγηση μύθου-δάσκαλος & παιδιά εκτός ρόλου) Διάρκεια 15’

-Καθόμαστε σε κύκλο γύρω απ’τό αγγείο. Το κάθε παιδί το παίρνει στα χέρια του και υποθέτει τι έχει μέσα. Μπορεί να το ανοίξει μετά να το δει αλλά δεν θα αποκαλύψει τι είδε (δεν έχει τίποτα) για να μην χαθεί η μαγεία…

Και ξεκινούν οι ερωτήσεις του δασκάλου-εμψυχωτή

-Αυτό το αγγείο πότε να το χρησιμοποιούσαν;

-Σε ποια εποχή να υπήρχε;

-Εσείς έχετε τέτοιο αγγείο στο σπίτι;

-Γιατί το χρησιμοποιούσαν;

-Σε ποιόν άραγε να ανήκει…Υπάρχει κάποιο στοιχείο που μπορεί να μας βοηθήσει;(εντοπισμός κάρτας που αναγράφει το όνομα)

-Τι γράφει η κάρτα;

-Έχετε ξανακούσει αυτό το όνομα;

Ξεκινά η αφήγηση μύθου… (Προσπάθησα όσο τον δυνατό να είμαι κοντά στο μύθο. Ωστόσο έχει γίνει μια μικρή παραλλαγή για να δώσω το χώρο και το χρόνο που θέλω να εστιάσω για να μην μπερδευτούν με πολλά πρόσωπα και γεγονότα)

Εμένα η λέξη Πανδώρα μου θυμίζει έναν παλιό μύθο που μου είχε πει η γιαγιά μου, όταν ήμουν μικρή. Ο μύθος αυτός είναι  πολύ παλιός, φτάνει μέχρι τα αρχαία χρόνια… Υπήρχε λέει την εποχή εκείνη ένας φοβερός και ξακουστός  γλύπτης. Ό,τι έπιανε στα χέρια του, το μεταμόρφωνε. Με χώμα και νερό έφτιαχνε γλυπτά σπάνιας ομορφιάς. Ήταν τόσο αληθινά που νόμιζες ότι θα σου μιλήσουν. Η φήμη του μέχρι τους θεούς του Ολύμπου είχε φτάσει. Έτσι μια μέρα εμφανίστηκε στο εργαστήριό του ο Δίας. «Καλημέρα Ήφαιστε… Τελικά η φήμη σου είναι αληθινή! Ο Ερμής με πληροφόρησε ότι κάνεις εξαιρετική δουλειά!» «Ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια! Πως μπορώ να σου φανώ χρήσιμος;» «Έχω μια αποστολή να σου αναθέσω. Θέλω μέσα σε τρείς μέρες να μου έχεις φτιάξει ένα πλάσμα που να χει ανθρώπινη μορφή για να το κάνω δώρο στους ανθρώπους» «Τιμή μου! Η επιθυμία σου θα πραγματοποιηθεί»

Ο Ήφαιστος λοιπόν πάλευε μέρα νύχτα με χώμα και νερό για να το ολοκληρώσει. Τελικά την τρίτη μέρα το γλυπτό σχηματίστηκε, πήρε ανθρώπινη μορφή. Ω! Δεν πίστευε στα μάτια του με το πλάσμα που είχε φτιάξει. Έμοιαζε με γυναίκα, ήταν τόσο όμορφη! Σε λίγο καταφθάνει ο Δίας με τον Ερμή. Μόλις την αντίκρισαν έμειναν έκπληκτοι από την εκτυφλωτική ομορφιά της. Της έδωσαν το όνομα Πανδώρα, γιατί πάνω της συγκέντρωνε όλες τις αρετές του κόσμου. «Θέλω μια τελευταία χάρη είπε ο Δίας στον γλύπτη. Θέλω και ένα πήλινο αγγείο για να το δώσω στην Πανδώρα». Έτσι και έγινε. Ο Ήφαιστος του δίνει ένα αγγείο από τη συλλογή του, ο Δίας τον ευχαριστεί και αποχωρούν με τον Ερμή και την Πανδώρα. Στο δρόμο καθώς πήγαιναν προς το μέρος όπου κατοικούσαν οι άνθρωποι, λέει ο Δίας στην Πανδώρα «Ήρθε η ώρα να σ’αφήσουμε.. όμως θα σου δώσω μια συμβουλή, μην ανοίξεις ποτέ αυτό το αγγείο γιατί μέσα κρύβονται δώρα πολύτιμα για τους ανθρώπους, να το προσέχεις! Η Πανδώρα αν και βρισκόταν σε μεγάλο δίλημμα, δεν κράτησε την υπόσχεσή της.‘Άνοιξε το αγγείο και από μέσα άρχισαν να ξεχύνονται τα δώρα. Δεν ήξερε τι να κάνει! Έτσι το έκλεισε με το καπάκι και μέσα παγιδεύτηκε το τελευταίο δώρο…

Που να βρίσκεται η Πανδώρα; Τι να απέγιναν τα δώρα; Τι δώρα να ήταν άραγε; Ποιό δώρο να παγιδεύτηκε μέσα στο κουτί;

Γ. Δημιουργία Θεατρικού-Νέου Περιβάλλοντος

Πρώτες επισημάνσεις για την εξέλιξη της ιστορίας(Διάρκεια 10’)

Ακολουθεί μια σύντομη συζήτηση, εκτός θεατρικού ρόλου, για τους χαρακτήρες και τη ζωή τους, εντοπίζουμε τις  χωροχρονικές συνθήκες και ορίζουμε το εστιακό κέντρο που θα επικεντρωθούμε.

Δημιουργία δράσης και στοχασμού. Εφαρμογή θεατρικών τεχνικών διερεύνησης και ανάπτυξης της ιστορίας

Τεχνική: αισθησιοκινητική δράση-αναπαράσταση λόγου με κίνηση-παντομίμα, καθοδηγούμενη φαντασία, Διάρκεια 20’

Πριν τα ανακαλύψουμε όλα αυτά τι θα λέγατε να πηγαίναμε ένα ταξίδι πίσω στο χρόνο στο εργαστήρι του γλύπτη… Πώς θα μπορούσαμε να ταξιδέψουμε πίσω στο χρόνο; Με ποιο τρόπο; (ακούμε ιδέες και αυτοσχεδιάζουμε)

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ –Τι θα λέγατε να μπαίναμε στη σβούρα του χρόνου! Πιανόμαστε χέρι με χέρι, γυρίζουμε γύρω-γύρω και λέμε τη μαγική φράση «γύρω-γύρω όλοι στη μέση η γη μας όλη, το χρόνο πίσω θα γυρίσω όλα να τα ξαναζήσω…»

Η μουσική ξεκινάει… Είναι πολύ πρωί. Μόλις η νύχτα έχει αποχαιρετήσει την μέρα. Σιγά σιγά ο ήλιος έχει αρχίσει να σκαρφαλώνει για να ανέβει ψηλά στον ουρανό. Είναι η ώρα που οι γλύπτες φτάνουν στο εργαστήριο. Το πρώτο πράγμα που κάνουν μόλις μπουν μέσα είναι να ανοίξουν τα  ξύλινα παράθυρα να μπει το φώς και ο καθαρός αέρας. Έπειτα παίρνουν τις στάμνες. Κάπου εκεί πρέπει να βρίσκονται μερικές… και πηγαίνουν στη βρύση. Κάπου εδώ βρίσκεται και η βρύση την εντοπίσατε; Αφού γεμίσουν τις στάμνες με το νερό… τις κρατούν στα χέρια τους πολύ προσεχτικά… έχουν βάρος και χρειάζονται δύναμη για να τις σηκώσεις! Ωπ! μόλις χύθηκε από κάποιον λίγο νερό… Να βρούμε κάτι να σκουπίσουμε το πάτωμα… και αφού ακουμπήσουμε τις  στάμνες πάνω στους πάγκους μας είναι ώρα να καθαρίσουμε το χώρο μας… έχει λερωθεί από χθες με λάσπη. Φέρτε τις σκούπες για να σκουπίσουμε! Και τώρα χρειαζόμαστε να φέρουμε και το δεύτερο υλικό στο πάγκο μας για να φτιάξουμε τον πηλό. Ποιο να ‘ναι αυτό και που θα το βρούμε; (ακούμε ιδέες για το πως φτιάχνετε ο πηλός) Εάν βρουν το χώμα… συνεχίζουμε και  ρωτάμε που θα το βρούμε και πώς θα το πάρουμε;

«..Μπορείτε να ξεκινήστε!…αφήστε τα χέρια σας ελεύθερα να αφεθούν στη φαντασία σας και φτιάξε ο καθένας το δικό του άγαλμα….»

Τεχνική. Ανίχνευση της σκέψης και της κοινωνικής κατάστασης-εξοικείωση με τον ρόλο του γλύπτη, Διάρκεια 10’

Κάποια στιγμή η δράση διακόπτεται άπ’τον εμψυχωτή-δάσκαλο και ζήτα πληροφορίες για την ταυτότητα τους «Ποιος είσαι; Τι κάνεις; Που βρίσκεσαι; Πως σε λένε; Τι φτιάχνεις; Ποιά είναι ακριβώς η δουλειά σου; Πόσο καιρό έρχεσαι εδώ; Πώς αισθάνεσαι; Τι γνωρίζεις για την Πανδώρα; Ξέρεις που να βρίσκεται; Πως ήταν, την είχες δει;»

Τεχνική. Αισθησιοκινητική δράση-Καθοδηγούμενη φαντασία-εξοικείωση με το ρόλο του αγάλματος, Διάρκεια 10’

«Απίστευτο! Τα αγάλματα είναι ζωντανά δες πως κινούνται, πώς μιλούν… φαίνονται χαρούμενα και γελούν!» Αφήνουμε τα παιδιά να κινηθούν στο μουσικό,  γλωσσικό και φαντασιακό περιβάλλον που διαμόρφωσε ο εμψυχωτής.

Τεχνική. Ανίχνευση της σκέψης και της κοινωνικής κατάστασης-ρόλος άγαλμα, Διάρκεια 15’

Κάποια στιγμή η δράση διακόπτεται άπ’τον εμψυχωτή-δάσκαλο και ζήτα πληροφορίες για την ταυτότητα τους «Ποιος είσαι; Τι κάνεις εδώ; Ποιός σε έφτιαξε; Είσαι μόνος; Έχεις φίλους; Πώς αισθάνεσαι; Πόσο καιρό βρίσκεσαι εδώ; Την νύχτα όταν το εργαστήριο κλείνει τι κάνεις; Πότε ζωντανεύεις; Τι γνωρίζεις για το αγγείο; Πώς ήταν; Τι σχέση είχατε τα αγάλματα με το αγγείο; Τί δώρα να έκρυβε μέσα; Που να ναι τώρα?»

STOP!(Μπορεί να γίνει και μ’ένα ήχο-ειδοποίηση που θα χουμε ορίσει εξαρχής) Ο χρόνος έληξε και πρέπει να επιστρέψουμε στο παρόν… ξανά στη σβούρα του χρόνου ή μπορούμε να δοκιμάσουμε να γυρίσουμε μ’ένα διαφορετικό τρόπο που θα προτείνουν τα παιδιά.

Αξιολόγηση της προηγούμενης φάσης - συλλογή  και επεξεργασία δεδομένων (περίγραμμα χαρακτήρα-συνέντευξη-καρέκλα των αποκαλύψεων) Διάρκεια 30’

-Καθόμαστε σε κύκλο  όπου γίνεται συζήτηση για την εμπειρία μας απ’τό ταξίδι στο χρόνο, πώς νιώσαμε και έπειτα ο εμψυχωτής φέρνει ξανά το αγγείο για να σχηματίσουν τα παιδιά το περίγραμμά του ή να αφήσουν το ίχνος του πάνω σε χαρτί του μέτρου. Στην εξωτερική πλευρά του θα συμπληρώσουν τα στοιχεία που έχουν σχέση με το αντικείμενο (από ποιον φτιάχτηκε,  για ποιο λόγο,  πώς φτιάχτηκε, το υλικό, το σχήμα, το μέγεθος) και μέσα στο περίγραμμα ό,τι μπορεί να κρύβει μέσα του και να σχετίζεται με το μύθο. Μπορούμε βέβαια αν θέλουμε μέσα από ερωτήσεις το εσωτερικό τμήμα του αγγείου να προσωποποιηθεί και να καταλήξει σε ερωτήσεις  όπως «εάν το αγγείο ήταν ένας ζωντανός οργανισμός τι θα έκρυβε μέσα του;» « Εμείς τι κρύβουμε μέσα μας;»

-‘Έπειτα μπορούμε να μοιράσουμε χαρτιά και να υποθέσουμε πως εάν παίρναμε συνέντευξη από το αγγείο τι θα το ρωτούσαμε;

-Μετά ένα παιδί μπορεί να κάθεται στο ύψωμα που ήταν τοποθετημένο αρχικά το αγγείο και τα υπόλοιπα παιδιά να του θέτουν τις ερωτήσεις και αυτό στο ρόλο του αγγείου να απαντά.

Δ. Αξιολόγηση

Τεχνική. Δάσκαλος σε ρόλο- καθοδηγούμενη φαντασία-φωναχτές σκέψει, διάδρομος συνείδησης, Διάρκεια 20’

Ο εμψυχωτής φέρνει στην ομάδα μερικά κομμάτια πηλού ως δώρο, τα οποία τα έδωσε ο γλύπτης στον ίδιο λίγο πριν φύγουν απ’τό εργαστήρι του, για να τους ευχαριστήσει που έκαναν αυτό το μεγάλο ταξίδι πίσω στο χρόνο για να τον επισκεφτούν. Μπορεί να τους πει… «Καθώς έφευγα μου έδωσε μια συμβουλή: το κομμάτι που κρατάτε στα χέρια σας είναι πολύτιμο, είναι δικό σας, είναι κομμάτι της ψυχής σας, της σκέψης σας. Αφήστε την σκέψη σας να σας οδηγήσει, να οδηγήσει την κίνηση των χεριών, των δακτύλων σας για να φτιάξει κάτι όπου μέσα του θα φυλάξει μια ευχή ξεχωριστή που θα θέλατε να πραγματοποιήσετε…

Κάθε παιδί μπορεί να πειραματιστεί με τον πηλό, να νιώσει την υφή του, την μυρωδιά του και με τη φαντασία του φτιάχνει τη δική του  πήλινη μορφή. Μετά μπορεί ο καθένας να παρουσιάσει την κατασκευή του λέγοντας και την ευχή που θα ήθελε να πραγματοποιήσει.

Στο τέλος ο εμψυχωτής μπορεί να θέσει το ερώτημα- δίλημμα «εσύ τι θα έκανες εάν ήσουν στη θέση την Πανδώρας, θα άνοιγες ή όχι το κουτί και γιατί;» Στο σημείο αυτό μπορεί να γίνει «ο διάδρομος της συνείδησης»

Όποια απόφαση και εάν πάρεις,  ποτέ μην μετανιώσεις για αυτή να είσαι περήφανος/η  γιατί είχες το θάρρος και την τόλμησες…Καλύτερα να μετανιώσεις για κάτι που έκανες παρά για κάτι που δεν έκανες….Η περιέργεια είναι το κίνητρο για τη γνώση. Η γνώση πολλές φορές φέρνει πόνο και θέλει θυσίες αλλά μέσα σου κρατάς το τελευταίο δώρο της Πανδώρας την ελπίδα όπου σου δίνει τη δύναμη να συνεχίζεις και να προσπαθείς να γίνεις καλύτερος άνθρωπος….

31 Ιανουαρίου 2012

Ζωλίνα Ποδαρά